تأییدیه آتش‌نشانی یکی از مهم‌ترین مراحل در گرفتن پایان کار برای پروژه‌های ساختمانی است. هدف اصلی سیستم‌های آتش‌نشانی در ساختمان‌ها، حفظ جان ساکنان و به حداقل رساندن خسارت به ساختمان است.
دلایل اصلی رد شدن تأییدیه آتش‌نشانی در ایران
در ادامه به موضوعات زیر می‌پردازیم:
- مهم‌ترین دلایل رد یا برگشت تأییدیه ساختمان
- استاندارد نبودن راه‌های خروج اضطراری
- نقص در سیستم کشف و اعلام حریق
- نقص در سیستم اطفای حریق
- نقص در سیستم تخلیه دود و تهویه پارکینگ
- استفاده از مصالح نامناسب و نبود مقاومت در برابر حریق
- در بازدید نهایی آتش‌نشانی دقیقاً چه چیزهایی بررسی می‌شود؟
خدمات اختصاصی: طراحی و اجرای سیستم اعلام حریق
هرگونه مشکل و تداخل در این سیستم‌ها میتواند باعث رد شدن سیستم آتش‌نشانی پروژه شود.
مهم‌ترین دلایلی که باعث رد یا برگشت تأییدیه ساختمان می‌شود
در ادامه به مهم‌ترین دلایل رد شدن و برگشت تأییدیه ساختمان می‌پردازیم:
نبودن دسترسی مناسب خودروهای آتش‌نشانی
یکی از مشکلات جدی ساختمان‌ها، نبودن مسیر مناسب برای رسیدن خودروهای عملیاتی و تجهیزات امدادی به ساختمان است.
مواردی که می‌توانند مشکل ایجاد کنند:
- عرض ناکافی معبر ورودی ساختمان
- وجود موانع در مسیر استقرار خودروهای آتش‌نشانی
- وجود کابل برق هوایی در مسیر عملیات
- درختان و موانع فیزیکی مقابل ساختمان
- نبود فضای مناسب برای استقرار نردبان و بالابر آتش‌نشانی
- ساخت بلوک‌های پشتی بدون مسیر دسترسی خودروهای امدادی
در مصاحبه‌ای با مهندس محمود قدیری، معاون وقت حوزه پیشگیری و حفاظت از حریق سازمان آتش‌نشانی تهران، به مشکلات دسترسی خودروها در معابر کمتر از ۶ متر اشاره شده است. همچنین درباره ساختمان‌هایی که پشت بلوک‌های دیگر ساخته شده‌اند و امکان دسترسی خودروهای عملیاتی به آن‌ها وجود ندارد، توضیح داده شده که ممکن است اصولاً تأییدیه دریافت نکنند.
نبودن راه‌های خروج اضطراری
راه‌های خروج اضطراری یکی از مهم‌ترین بخش‌های دریافت تأییدیه آتش‌نشانی ساختمان است.
ایرادات متداول در راه‌های خروج اضطراری:
- کم بودن تعداد راه‌های خروج نسبت به ظرفیت ساختمان
- عرض نامناسب راهروها و پلکان‌ها
- طولانی بودن فاصله واحدها تا مسیر خروج
- وجود موانع در راه‌پله و راهروها
- استفاده از فضای راه‌پله به‌عنوان انباری
- نبودن درهای مقاوم در برابر حریق
- باز نشدن صحیح درهای خروج
- نبودن علائم استاندارد خروج اضطراری
- نبود روشنایی اضطراری هنگام قطع برق
- تخلیه نامناسب پلکان به فضای امن یا بیرون ساختمان
در بررسی مسیرهای خروج اضطراری، فقط تعداد راه‌پله‌ها و درهای خروج اهمیت ندارد؛ این مسیرها باید در شرایط واقعی آتش‌سوزی هم قابل استفاده باشند. به همین دلیل، بهتر است پیش از بازدید آتش‌نشانی، مسیر خروج از داخل واحدها تا رسیدن به فضای امن به‌طور کامل بررسی شود.
نکته مهم: آسانسورهای معمولی جایگزین مسیر خروج اضطراری محسوب نمی‌شوند.
نقص در سیستم کشف و اعلام حریق
یکی از مهم‌ترین بخش‌های ارزیابی ایمنی ساختمان، بررسی عملکرد و نحوه اجرای سیستم اعلام حریق است. این سیستم باید بتواند در مراحل اولیه وقوع آتش‌سوزی، وجود دود یا افزایش غیرعادی دما را حس (شناسایی) کند و از طریق هشداردهنده‌ها، ساکنان را از خطر مطلع کند.
مهم‌ترین ایراداتی که در سیستم اعلام حریق وجود دارد:
- نصب نشدن دتکتور در فضاهای موردنیاز
- جانمایی اشتباه دتکتورهای دود و حرارت
- انتخاب نامناسب نوع دتکتور با توجه به کاربری محیط
- پوشش ندادن تمام فضاهای موردنیاز
- نصب غیراصولی شستی‌های اعلام حریق
- نبود آژیر و تجهیزات هشداردهنده کافی
- کابل‌کشی غیراستاندارد
- نقص در مدارها و لوپ‌های سیستم
- باتری پشتیبان با ظرفیت نامناسب
- استفاده از تجهیزات فاقد تأییدیه‌های مورد قبول مرجع مربوط
- عدم عملکرد صحیح پنل هنگام تست
- نقص در ارتباط با سامانه مانیتورینگ در پروژه‌هایی که این ارتباط الزامی است
نقص در سیستم اطفای حریق
وجود تجهیزات اطفای حریق به‌تنهایی کافی نیست؛ این تجهیزات باید مطابق طراحی باشند و عملکرد صحیح داشته باشند.
چند مورد از مشکلات پرتکرار در سیستم اطفای حریق:
- نبود جعبه آتش‌نشانی در محل‌های موردنیاز
- نصب نامناسب فایرباکس‌ها
- نبود خاموش‌کننده دستی متناسب با نوع خطر
- نبود اسپرینکلر در فضاهای مشمول الزام
- جانمایی اشتباه آب‌پاش‌ها
- نبود فشار و دبی کافی آب
- نقص در لوله‌کشی آتش‌نشانی
- کمبود ظرفیت مخزن ذخیره آب آتش‌نشانی
- عملکرد نامناسب پمپ‌های آتش‌نشانی
- نبود پمپ رزرو در مواردی که الزامی است
- بسته بودن شیرهای مسیر اطفا
- نشتی در لوله‌ها و اتصالات
- نبود امکان تست مناسب سیستم
نکته قانونی:
نقص در فشار و دبی آب، عملکرد پمپ‌ها یا پوشش اسپرینکلرها میتواند مانع تأیید نهایی آتش‌نشانی شود. بنابراین بهتر است پیش از درخواست بازدید، عملکرد سیستم و نتایج آزمایش‌های آن بررسی و مستند شوند.
نقص در سیستم تخلیه دود و تهویه پارکینگ
در زمان آتش‌سوزی، دود و گازهای حاصل از احتراق می‌توانند مسیر خروج را مسدود کنند و عملیات امداد را دشوار کنند.
نواقص متداول در سیستم تخلیه دود و تهویه پارکینگ شامل موارد زیر هستند:
- نبود سیستم تخلیه دود در فضاهای مشمول الزام
- ظرفیت نامناسب اگزاست فن‌ها
- طراحی اشتباه کانال‌های تخلیه دود
- نبود هوای جبرانی کافی
- نصب غیراصولی جت‌فن‌ها
- نبود هماهنگی میان سیستم اعلام حریق و تجهیزات تهویه
- عملکرد نامناسب دمپرهای موتوری
- نبود سیستم فشار مثبت راه‌پله در ساختمان‌های مشمول الزام
- عدم عملکرد فن‌ها هنگام قطع برق یا در شرایط حریق
تهویه عادی پارکینگ با سیستم تخلیه دود هنگام آتش‌سوزی یکسان نیست. محاسبات و شرایط عملکرد این دو باید جداگانه بررسی شوند.
استفاده از مصالح نامناسب و نبود مقاومت در برابر حریق
یک ساختمان برای اینکه بتواند در برابر گسترش آتش مقاومت کافی داشته باشد، باید از مصالح مناسب و مقاوم در برابر حریق استفاده کند.
مواردی که می‌توانند باعث ایجاد ایراد شوند:
- استفاده از مصالح قابل اشتعال در محل‌های غیرمجاز
- اجرای نامناسب عایق‌های پلیمری
- استفاده از مصالح نامناسب در نمای ساختمان
- نداشتن پوشش مقاوم حریق برای سازه‌های فولادی در موارد الزامی
- نبود دیوارهای جداکننده مقاوم در برابر آتش
- استفاده از درهای معمولی به‌جای درهای مقاوم حریق در محل‌های موردنیاز
- درزبندی نکردن محل عبور کابل‌ها و لوله‌ها از دیوارها و سقف‌های مقاوم حریق
- نبود جداسازی مناسب میان پارکینگ، موتورخانه، راه‌پله و سایر فضاهای موردنیاز
Fire Stopping یا آتش‌بندی
یعنی محل عبور کابل‌ها، لوله‌ها و تأسیسات از دیوارها و کف‌های مقاوم حریق باید با مصالح و روش مناسب آتش‌بندی شود تا آتش و دود از این مسیرها به سایر بخش‌های ساختمان منتقل نشوند.
خدمات اختصاصی شما: مشاوره گرفتن تأییدیه آتش‌نشانی در مشهد و ایران
در بازدید نهایی آتش‌نشانی دقیقاً چه چیزهایی بررسی می‌شود؟
بر اساس چک‌لیست منتشرشده سازمان آتش‌نشانی، بررسی فقط به تجهیزات اعلام و اطفا محدود نیست. جدول زیر خلاصه‌ای از مهم‌ترین این موارد است:
| بخش مورد بررسی | موارد کنترل |
|---|---|
| معماری | مسیر خروج اضطراری، راه‌پله‌ها و درهای مقاوم حریق |
| دسترسی | مسیر ورود و استقرار خودروهای آتش‌نشانی |
| سیستم اعلام حریق | پنل مرکزی، دتکتورها، شستی‌ها و آژیرها |
| سیستم اطفای حریق | خاموش‌کننده‌ها، فایرباکس‌ها و اسپرینکلرها |
| پمپ آتش‌نشانی | فشار و دبی آب، عملکرد پمپ اصلی و رزرو |
| مخزن آب | ظرفیت ذخیره و تأمین آب موردنیاز اطفای حریق |
| تهویه و تخلیه دود | عملکرد اگزاست فن‌ها و تجهیزات کنترل دود |
| سیستم فشار مثبت | عملکرد فن‌های فشار مثبت راه‌پله |
| تأسیسات برق | برق اضطراری و ایمنی تجهیزات الکتریکی |
| مصالح ساختمانی | مقاومت در برابر حریق، پوشش ضدحریق و آتش‌بندی |
| علائم ایمنی | تابلوهای خروج و روشنایی اضطراری |
چه ساختمان‌هایی بیشتر در معرض مشکل تأییدیه آتش‌نشانی هستند؟
به‌طور معمول، این گروه از ساختمان‌ها نیازمند بررسی دقیق‌تری هستند:
- ساختمان‌های بلند
- ساختمان‌های دارای چند طبقه پارکینگ زیرزمینی
- ساختمان‌های تجاری و اداری پرتردد
- مراکز درمانی و بیمارستان‌ها
- ساختمان‌های دارای انبار و فضای صنعتی
- ساختمان‌های دارای کاربری ترکیبی
- ساختمان‌های واقع در معابر باریک
- ساختمان‌های قدیمی
چک‌لیست پیش از درخواست بازدید آتش‌نشانی
- مسیر دسترسی خودروهای آتش‌نشانی باز و قابل استفاده باشد.
- راه‌پله‌ها و مسیرهای خروج اضطراری فاقد مانع باشند.
- درهای مقاوم حریق نصب شده و عملکرد خودبسته‌شدن آن‌ها بررسی شده باشد.
- علائم خروج اضطراری در محل‌های موردنیاز نصب شده باشند.
- روشنایی اضطراری هنگام قطع برق به‌درستی کار کند.
- پنل اعلام حریق بدون خطا و آماده بهره‌برداری باشد.
- دتکتورها، شستی‌ها و آژیرهای اعلام حریق آزمایش شده باشند.
- باتری پشتیبان سیستم اعلام حریق بررسی شده باشد.
- خاموش‌کننده‌های دستی متناسب با نوع خطر و دارای وضعیت سرویس معتبر باشند.
- فایرباکس‌ها و لوله‌های ایستاده آتش‌نشانی بررسی شده باشند.
- پمپ‌های اصلی، رزرو و جوکی در صورت الزام، مطابق طراحی آزمایش شده باشند.
- مخزن ذخیره آب آتش‌نشانی ظرفیت کافی داشته و آماده بهره‌برداری باشد.
- اسپرینکلرها در فضاهای مشمول الزام نصب و آزمایش شده باشند.
- سیستم تخلیه دود پارکینگ در صورت الزام، عملکرد صحیح داشته باشد.
- سیستم فشار مثبت راه‌پله در ساختمان‌های مشمول الزام آزمایش شده باشد.
- محل عبور تأسیسات از دیوارها و سقف‌های مقاوم حریق به‌درستی آتش‌بندی شده باشد.
- نقشه‌های چون‌ساخت و مدارک فنی سیستم‌های ایمنی آماده ارائه باشند.
سؤالات متداول
مهم‌ترین دلایل عدم تأیید آتش‌نشانی ساختمان چیست؟
نقص در سیستم اعلام و اطفای حریق، استاندارد نبودن مسیرهای خروج اضطراری، کمبود فشار آب آتش‌نشانی، مشکلات تخلیه دود، استفاده از مصالح نامناسب و مغایرت اجرای ساختمان با نقشه‌های تأییدشده از مهم‌ترین دلایل هستند.
اگر ساختمان تأییدیه آتش‌نشانی نگیرد، چه اتفاقی می‌افتد؟
در ساختمان‌هایی که دریافت تأییدیه آتش‌نشانی برای پایان کار آن‌ها الزامی است، صادر نشدن این تأییدیه میتواند مانع دریافت پایان کار شود. این موضوع ممکن است فرآیند نقل‌وانتقال رسمی ملک یا دریافت مجوز بهره‌برداری را نیز با مشکل مواجه کند.
آیا همه ساختمان‌ها به تأییدیه آتش‌نشانی نیاز دارند؟
خیر، الزامات دریافت تأییدیه به نوع کاربری، ارتفاع، تعداد طبقات، موقعیت ساختمان و مقررات شهر بستگی دارد. طبق پیوست اول مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، در شهرهای بزرگ برای ساختمان‌های مسکونی بیش از پنج طبقه روی زمین و ساختمان‌های غیرمسکونی، استعلام آتش‌نشانی در مراحل مشخص الزامی است.
اگر ساختمان در بازدید آتش‌نشانی رد شود، باید چه کار کنیم؟
ابتدا باید گزارش نواقص اعلام‌شده توسط کارشناس بررسی شود. سپس ایرادات با کمک مجریان واجد صلاحیت برطرف شده و مدارک و نتایج آزمایش‌های لازم آماده شوند. پس از تکمیل اصلاحات، امکان درخواست بررسی یا بازدید مجدد طبق فرآیند سازمان مربوط وجود دارد.
آیا نصب سیستم اعلام حریق برای دریافت تأییدیه کافی است؟
خیر. سیستم اعلام حریق علاوه بر نصب صحیح، باید پوشش مناسب، تجهیزات قابل قبول، باتری پشتیبان و عملکرد صحیح داشته باشد. دتکتورها، شستی‌ها، آژیرها و پنل مرکزی نیز باید مطابق ضوابط و نقشه‌های تأییدشده آزمایش شوند.
آیا نداشتن اسپرینکلر باعث رد تأییدیه آتش‌نشانی می‌شود؟
اگر نصب اسپرینکلر برای ساختمان یا بخشی از آن الزامی باشد، نبود این سیستم میتواند مانع تأیید شود. بااین‌حال، اسپرینکلر برای تمام ساختمان‌ها الزامی نیست و ضرورت نصب آن به کاربری، ارتفاع، مساحت و ضوابط مربوط بستگی دارد.
آیا ساختمان‌های قدیمی هم باید تأییدیه آتش‌نشانی دریافت کنند؟
ساختمان‌های قدیمی نیز ممکن است با توجه به کاربری، وضعیت خطرپذیری، تغییرات انجام‌شده یا الزامات محلی مشمول بررسی ایمنی شوند. داشتن پایان کار قدیمی به معنای ایمن بودن همیشگی ساختمان نیست.
دریافت تأییدیه آتش‌نشانی چقدر زمان می‌برد؟
زمان مشخص و یکسانی برای تمام ساختمان‌ها وجود ندارد. مدت دریافت تأییدیه به وضعیت ساختمان، تعداد نواقص، آماده بودن مدارک، زمان‌بندی بازدید کارشناسان و سرعت اجرای اصلاحات بستگی دارد.
هزینه رفع نواقص آتش‌نشانی ساختمان چقدر است؟
هزینه‌ها به نوع و تعداد ایرادات بستگی دارند. برای مثال، اصلاح جانمایی چند دتکتور معمولاً با اجرای کامل سیستم اسپرینکلر یا اصلاح پمپ‌خانه آتش‌نشانی از نظر هزینه متفاوت است. برای برآورد دقیق باید ابتدا گزارش نواقص و شرایط ساختمان بررسی شود.
آیا نقص در پمپ آتش‌نشانی میتواند باعث عدم تأیید ساختمان شود؟
بله. در ساختمان‌هایی که پمپ آتش‌نشانی الزامی است، تأمین نشدن فشار و دبی موردنیاز، عملکرد نامناسب پمپ‌ها یا نبود تجهیزات پیش‌بینی‌شده در طرح میتواند مانع تأیید سیستم اطفای حریق شود.
آیا نبود سیستم فشار مثبت راه‌پله باعث رد تأییدیه می‌شود؟
در ساختمان‌هایی که اجرای سیستم فشار مثبت طبق ضوابط الزامی است، نصب نکردن یا عملکرد نامناسب آن میتواند از دلایل عدم تأیید باشد. هدف این سیستم کاهش نفوذ دود به راه‌پله و کمک به ایمن ماندن مسیر خروج هنگام آتش‌سوزی است.
چگونه قبل از بازدید آتش‌نشانی از آماده بودن ساختمان مطمئن شویم؟
بهترین راه، بررسی ساختمان بر اساس نقشه‌های تأییدشده و چک‌لیست الزامات ایمنی است. آزمایش سیستم‌های اعلام و اطفای حریق، بررسی مسیرهای خروج، کنترل فشار آب، آزمایش تخلیه دود و آماده‌سازی مدارک فنی میتواند احتمال اعلام نقص در بازدید نهایی را کاهش دهد.
جمع‌بندی
بیشتر مشکلات تأییدیه آتش‌نشانی به نقص در تجهیزات ایمنی، اجرای نادرست سیستم‌های اعلام و اطفای حریق یا رعایت نکردن ضوابط ساختمان مربوط می‌شود. این ایرادها گاهی ساده‌اند، اما می‌توانند دریافت پایان کار را به تأخیر بیندازند و هزینه‌های اضافی ایجاد کنند.
بهتر است قبل از درخواست بازدید، تمام بخش‌های ایمنی ساختمان بررسی شوند و نواقص احتمالی برطرف شوند. با این کار هم روند دریافت تأییدیه راحت‌تر پیش می‌رود و هم خیال ساکنان از ایمنی ساختمان آسوده‌تر خواهد بود.
من چند بار رد شده تاییدیم میخواستم ببینم از کجا باید با شما ارتباط بگیرم؟
سلام و درود
ممنون از اعتماد شما به شرکت ایمن آفرینان. برای دریافت مشاوره از مهندسی ایمن آفرینان سناباد میتواند با شماره 09153373448 در ارتباط باشید.